Credo in unum sanctam catholicam et apostolicam ecclesiam
Wierzę w jeden świety,powszechny i apostolski Kościół.

wyznanie wiary

Poniedziałek, 18 czerwca 2018 r.

wspomnienie dowolne świętej Elżbiety z Schönau, dziewicy, zakonnicy Amandy, Elżbiety, Emila, Gerwazego, Hipacego, Leoncjusza, Marcelina, Marka, Pauli Czytania z Pisma Świętego: 1 Krl 21, 1b-16; Ps 5, 2-3. 5-6a. 6b-7; Mt 5, 38-42 Słyszeliście, że powiedziano: Oko za oko, ząb za ząb. A Ja wam mówię: nie buntujcie się przeciwko temu, który wam źle czyni; przeciwnie, jeśli ktoś uderzy cię w prawy policzek, nadstaw mu jeszcze i drugi. Jeśli ktoś pozywa cię przed sąd, by wziąć twoje ubranie, zostaw takiemu nawet i płaszcz twój. eśli ktoś żąda, byś poszedł z nim tysiąc kroków, idź z takim nawet dwa tysiące. Temu, który cię o coś prosi, daj; tego, który chce zaciągnąć u ciebie pożyczkę – nie unikaj!

Biblia Warszawsko-Praska, Mt 5, 38-42

28 stycznia 2017 roku wspólnota obywatelska Pro Publico Bono obchodziła po raz pierwszy „Dzień Rzeczypospolitej”.

Uznając Akt Konfederacji Warszawskiej za trwałe dziedzictwo naszej republikańskiej wspólnoty, wskazując na wolność sumienia, jako na fundament całego porządku politycznego naszej Rzeczypospolitej, tak w przeszłości, jak i obecnie, powodowani troską o pamięć i tożsamość Narodu, ustanawiamy dzień 28 stycznia - „Dniem Rzeczypospolitej”. Będziemy go obchodzić w celu upamiętnienia chwalebnych dokonań naszych ojców- twórców tej de facto pierwszej konstytucji Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dla odnowienia- zniszczonej przez dokonania zaborów, wojen i komunizmu- tradycji republikańskiej i dla stworzenia w obecnej Polsce ustroju życia publicznego opartego na zasadach wolności i dobra wspólnego. Ustrój Rzeczypospolitej, aby dobrze służył realizacji naszych żywotnych interesów narodowych, aby sprzyjał odrodzeniu polskiej cywilizacji, musi gwarantować przynależne naszej wspólnotowej tożsamości prawa do organizacji życia zbiorowego i indywidualnego w oparciu o zasady i pragmatykę obywatelskiej samorządności oraz twórczej przedsiębiorczości. W działaniach na rzecz realizacji tego celu wspólnota obywatelska Pro Publico Bono będzie kontynuować wdrażanie Karty Solidarności- instytucji życia społecznego ustanowionej w trzydziestą rocznicę „Bierzmowania Dziejów”–aktu dokonanego przez Ojca św. Jana Pawła II na krakowskich Błoniach 10 Czerwca 1979 roku.
„Dzień Rzeczypospolitej” będzie w tej perspektywie ważnym czynnikiem integracji obywatelskiej w naszym Kraju- integracji podejmowanej przez te osoby, organizacje i społeczności, które uznają polskie tradycje republikańskie za prawdziwe źródło polskiej tożsamości i kultury obywatelskiej.
„Dzień Rzeczypospolitej” powinien stać się okazją do upamiętnienia dokonań naszych przodków w dziedzinie pracy państwowotwórczej i dogodnym instrumentem pedagogiki społecznej, ukierunkowanej na kształtowanie współczesnej polskiej kultury pamięci. Będzie organizowany w ramach stałej Kampanii Społecznej Pro Publico Bono p.t. „Pamięć i Tożsamość Rzeczypospolitej”, jako istotny element pracy organicznej na rzecz kultury pamięci- pracy organizowanej za pomocą „Karty Solidarności”.

Konfederacja Warszawska została ustanowiona podczas bezkrólewia po śmierci Zygmunta Augusta. Zawierała ona gwarancje swobody wyznania w Rzeczypospolitej i zapewniała innowiercom wśród szlachty równouprawnienie z katolikami. Treść postanowień aktu konfederacji została następnie włączona do Artykułów Henrykowskich, które regulowały podstawy ustrojowe Rzeczypospolitej – tym samym wolność religijna stała się jednym z filarów ustroju Rzeczypospolitej, a jej przestrzeganie musiał zaprzysiąc każdy nowo wybrany król.
Konfederacja Warszawska jest przez Polaków często wysuwana z dumą jako przykład polskiej tolerancji. Jednak warto pamiętać, że poszanowanie dla odmienności – również religijnych – znalazło swój doniosły wyraz już w pracach Pawła Włodkowica, a nawet wcześniej – w niektórych aktach prawnych Kazimierza Wielkiego, cofając się dalej, można byłoby znaleźć ślady „ducha wolności religijnej” jeszcze w XIII wieku.
Dlaczego więc właśnie Konfederacja Warszawska urosła do rangi symbolu i została w 2003 roku wpisana na listę UNESCO Pamięć świata? Na czym polegała wyjątkowość tego aktu.
Wynikała ona z kilku czynników, które wiążą się również ze specyfiką czasu, w którym ją uchwalano. W drugiej połowie XVI wieku reformacja zdążyła się już rozlać po Europie. Coraz więcej królestw, księstw i dworów dokonywało wyboru: pozostania przy religii katolickiej lub przejścia na protestantyzm. Te wybory miały częstokroć (jak we Francji) w tle krwawe konflikty, na czele z mającą nadejść dopiero wojną trzydziestoletnią.
Na tle krwawych rozpraw pod pretekstem różnic religijnych przyszło obywatelom dawnej Rzeczypospolitej określić stosunek nie tylko swój – narodu szlacheckiego – ale właśnie stosunek państwa do kwestii wolności religijnej(wolności sumienia).
Czas był niesprzyjający – gdy 7 lipca 1573 roku zmarł Zygmunt August, na elicie państwa spoczęła odpowiedzialność za to, jaki kształt będzie miała Rzeczpospolita. Z tekstu Konfederacji wprost wynika świadomość tej odpowiedzialności:
„pod tym niebezpiecznym czasem, bez Króla Pana zwierzchniego mieszkając, staraliśmy się pilnie na zjeździe warszawskim, jakobyśmy przykładem przodków swych, sami między sobą pokój, sprawiedliwość, porządek i obronę Rzeczypospolitej zachować mogli(…)a mianowicie to poprzysiąc, pokój pospolity między rozerwanymi i różnymi ludźmi w wierze i nabożeństwie zachowywać(…) a iż w Rzeczypospolitej naszej jest dissidium niemałe in causa religionis christianae (…) pokój między sobą zachować, a dla różnej wiary i odmiany w kościołach, krwi nie przelewać ani się penować confiscatione bonorum [konfiskatą majątku – przyp. aut.], poczciwością, carceribus[więzieniem] et exilio[wygnaniem]” (cytaty pochodzą z Volumina Legum. Przedruk zbioru praw staraniem księży Pijarów od roku 1732 do roku 1782 wydanego, t. II, Petersburg 1859).
Wypada stwierdzić, że jest to jednoznaczna deklaracja woli, by Rzeczpospolita Obojga Narodów pozostała państwem republikańskim, osadzonym na mocnym fundamencie wolności i dobra wspólnego. Właśnie te elementy podkreślają wartość Konfederacji – na tle burzliwych czasów i walk religijnych(których symbolem była noc św. Bartłomieja w Paryżu), wolni obywatele Rzeczypospolitej świadomi swej wyjątkowej- a właściwej tylko republikom (państwom wolnym)- odpowiedzialności obywatelskiej za losy ojczyzny, pomni niszczących skutków podziałów pośród obywatelstwa, mogących tylko sprzyjać rozwiązaniom siłowym i władzy absolutnej, deklarują pospólnie przywiązanie do łączącego ich dziedzictwa. Nie jest więc przypadkiem, że Akt Konfederacji włączono do tzw. Artykułów Henrykowskich, które – nie bez racji – bywają nazywane „pierwszą polską konstytucją”, ponieważ po raz pierwszy regulowały podstawy ustrojowe Rzeczypospolitej w sposób całościowy. Co więcej – również i Artykuły Henrykowskie wyszły od samych obywateli, którzy w sytuacji bezkrólewia wzięli - w tym swoistym akcie suwerenności obywatelskiego narodu- w swoje ręce odpowiedzialność za kraj, wiążąc na trwałe jego losy z troską o wolność i dobro wspólne. Artykuły potwierdzały wolnościowy- wspólnotowy, oparty na ideale zgody obywatelskiej charakter Rzeczypospolitej, zabezpieczając całą wspólnotę obywatelską, wykazującą już silną potrzebę samorządności, przed niebezpieczeństwem uzurpacji i nadużycia władzy przez monarchę. Zgodnie bowiem z treścią ostatniego, dwudziestego pierwszego artykułu, przyszli królowie mieli przyrzec, iż jeśliby „co przeciw prawom, wolnościom, artykułom, kondycjom, wykroczyli, albo czego nie wypełnili”, obywatele Rzeczypospolitej byliby zwolnienie z dalszego posłuszeństwa.
Artykuły Henrykowskie wiązały więc potencjalnego króla-elekta swoistą umową warunkową, czyniąc z Rzeczypospolitej jedno z najbardziej obywatelskich państw ówczesnej Europy. Jakże wymowne w tym wszystkim jest to, że już w drugim artykule wprost powoływano się na postanowienia Konfederacji Warszawskiej:
„A iż w tej zacnej Koronie narodu polskiego i litewskiego, ruskiego, inflanckiego i innych niemało jest dissidentes de religione [różnowierstwa](…)warowali to sobie niektórzy obywatele korony konfederacją osobliwą, że w tej mierze in causa religionis [w sprawie Religii] mają być w pokoju zachowani, którą my obiecujemy trzymać w pokoju czasy wiecznymi”.
Tym sposobem gwarancja wolności religijnej-wolności sumienia splotła się z innymi gwarancjami wolności obywatelskich i stała się jednym z fundamentów ustrojowych Rzeczypospolitej.
W ramach obchodów „Dnia Rzeczypospolitej” 28 stycznia 2017 roku, pomysłodawcy tej inicjatywy – Fundacja Kolegium Wigierskie wraz z organizacjami zintegrowanymi w ruchu społecznym Pro Publico Bono rekomendują zorganizowanie spotkań okolicznościowych obejmujących odczyty oraz dyskusję poświęconą Konfederacji Warszawskiej i jej znaczeniu dla kształtowania współczesnej polskiej kultury obywatelskiej i tożsamości narodowej. Z tego punktu widzenia, w szczególności rekomendowane jest przypomnienie i emisja podczas tych zgromadzeń znakomitego utworu filmowego Grzegorza Królikiewicza p.t „Klejnot wolnego sumienia”.
„Dzień Rzeczypospolitej” jest ostatnim wydarzeniem VII Dni Kultury Solidarności, które odbywały się pod hasłem: „Troska o dobro wspólne- Sollicitudo boni communis”. 

 

KONTAKT

Wyślij wiadomość, jeśli masz ciekawą informację i chcesz się nią z nami podzielić...

Dalej »